De betoverende Japanse Tuin in Clingendael

Een tuin vol symboliek

Een Japanse tuin verwijst naar de filosofie en het Boeddhisme. Dit is natuurreligie, die ervan uit gaat dat alles een ‘ziel’ heef. Deze levensopvatting is diep geworteld in de Japanse samenleving en ook in de Japanse tuinkunst.

Wanneer je de tuin binnenstapt, waan je je in Japan. Dat komt door de combinatie van waterpartijen, mos, bamboe, Boeddhabeelden en stenen lantaarns. Volgens de Japanse traditie is niets toevallig, in de tuin heeft elke steen, elk pad en elke brug dan ook heeft een symbolische betekenis. De slingerende paden en kabbelende stroompjes verwijzen naar de levensweg, die achter elke bocht een nieuw perspectief biedt.

Ook dieren zijn belangrijk. Het eilandje in de vijver heeft de vorm van een schildpad, een symbool voor een lang en gelukkig leven. Er zijn nog meer verwijzingen zoals de kraanvogel en de karper, die staan voor moed, voorspoed en bescherming.

Symbolen in steen en hout

In de tuin staan veel authentieke ornamenten die begin 20e eeuw uit Japan naar Den Haag zijn gehaald. Zo zijn er natuurstenen lantaarns versierd zijn met afbeeldingen van vissen of herten. Het waterbassin naast het theehuis, waar bezoekers zich volgens de traditie konden reinigen voor een theeceremonie.

De felrode bruggetjes, de kleur symboliseert vreugde en verdrijft kwade geesten, steken prachtig af tegen het groen. Op de hoeken van de bruggetjes zijn lotusbloemknoppen aangebracht die staan voor zuiverheid en vernieuwing. De stapstenen verwijzen naar bewuste keuzes die een mens in het leven maakt.

Het paviljoen en de beekjes

Midden inde tuin staat een paviljoen met een rieten dak. Hier stromen de slingerdende beekjes in de vijver. Vanaf dit punt overzie je is de hele tuin en de harmonie tussen de verschillende delen. Het paviljoen fungeert ook als theehuis, een plek om even stil te staan en de sfeer in je op te nemen.

De magie van de seizoenen

De Japanse Tuin is maar een paar weken per jaar open, in de lente en de herfst. In de lente is de tuin op zijn kleurrijkst wanneer de azalea’s bloeien in tinten roze, rood, wit en oranje. Een aantal struiken zijn meer dan een eeuw oud en ruiken heerlijk. Esdoorns en varens maken het decor compleet.

In de herfst kleuren de esdoorns diep rood, goud en oranje. Het zachte mos bedekt vrijwel de gehele bodem als een groen tapijt. Het mos is zeer kwetsbaar en een van de redenen dat de tuin slecht korte tijd open is om te bezoeken.

De geschiedenis van de tuin

Japan was eeuwenlang een geïsoleerd eilandenrijk. Pas vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw opende het land zijn grenzen. Begin 20e eeuw was Marguerite Mary barones Van Brienen alias Freule Daisy (1871–1939) één van de weinige Europeanen die enkele reizen naar Japan maakte.

Zij was zo onder de indruk van de Japanse tuinkunst, dat ze een Japanse tuin aanlegde. De lantaarns, een watervat, Boeddha-beelden, bruggetjes en mogelijk ook het paviljoen liet ze uit Japan overkomen. Deze authentieke elementen zijn nog steeds in de Japanse Tuin te zien. De tuin is heel bijzonder omdat het de enige Japanse tuin in Nederland is uit het begin van de 20e eeuw.

Ook onderhield Freule Daisy veel buitenlandse contacten en verhuurde landhuis Clingendael regelmatig aan diplomaten. Daardoor kreeg Clingendael internationale bekendheid en faam. Deze contacten waren het begin van Instituut Clingendael dat in 1983 werd opgericht.

Praktische informatie

De Japanse Tuin is gratis toegankelijk, maar slechts kort per jaar geopend: in het voorjaar, wanneer de Azalea’s in bloei staan, en in het najaar, wanneer de esdoorns hun herfstkleuren tonen. Wie het park in alle rust wil beleven, komt het beste vroeg in de ochtend.

Landgoed Clingendael is het hele jaar gratis toegankelijk. Er zijn twee hoofdingangen aan de Wassenaarseweg. Andere ingangen zijn aan de Van Alkemadelaan, de Ruychrocklaan en de Van Ouwenlaan. Bij de hoofdingang aan de Wassenaarseweg is een onbewaakte fietsenstalling.


Dit is deel 2 in een drieluik over landgoed Clingendael:
Deel 1: Clingendael wandelpark en theeschenkerij
Deel 2: De Japanse Tuin van Clingendael
Deel 3: Clingendael: Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen